ESKİ KÖYLERİMİZ K.HOŞOĞLU

Yıl 1913, Bir kararla değişen
Mahalle ve Köylerin eski ismini öğren,
Menfaatın icabi değişikliği yapan,
Ecdadını unutma istikbale bakarken.

Trabzon'un kazası, Atına,  Vice, Rize
Bunları yazışımız garip gelmesin size,
Telaffuzu dahi zor asırlık karyeleri,
Yeni isimleriyle gerek var bilmemize.

Rize bir kaza idi, vardı üç nahiyesi,
Kura-ı seba idi ikizdere ilçesi,
Kalkandere bilinir Karadere namıyla,
Elzemdir Çayeli'nin Mapavrı bilinmesi.

Viçe oldu Fındıklı, Atina oldu Pazar,
Pazar'ın nahiyesi sadece tek Hemşin var,
Ardeşen bir beldeydi Pazar'ın içersinde,
Çamlıhemşin beldeydi, büyüktü Hemşin kadar.

Yeni isim verilmiş karye olan her yere,
Önce sıra verelim mahalle ve köylere,
Sonradan ilçe olan Derepazarı gibi,
Önceden belde idi Güneysu, İyidere.

Bağdatlı, Portakallık biliniyordu Haldoz,
Balsu'nun ismi Canco, Değirmendere Pindoz,
Pilavdağı, Kambursırt ikisiydi iksenit,
Kaplıca Büyük Samrı, Dağsu idi Carihoz.

Kavaklı'ydi Kamenit, Çorapçılar Sirahoz,
Paşakuyu Kaluhten, Yağlıtaş Kangalinoz,
Kale, Müftü, Yeniköy aynı adla anılır,
Şimdi Hamzabey olmuş Humrik ile Ramanoz.

Atmeydanı Vonit'ti, Çamlıbel'di Haçenoz,
Pehlivan Peripoli, Fener'in ismi Hurtoz,
Piriçelebi ile Eminettin aynıdır,
Mermerdelen'in ismi bilinir Kamaşinoz.

Tophane Pabik idi, Gülbahar'dı Kuvaroz,
Ekmekçiler'in ismi bilinir Arkılikoz,
Reşadiye Roşi'ydi, İslampaşa'ydı Humrik,
Camiönü Arkotil, Halatçılar Filiboz.

Mahallelerden sonra Köylerden edelim söz,
Küçükköy Küçük Samrı, Gölgeli idi Setroz,
Karasu, Karayemiş, Anbarlık değişmemiş,
Kırklartepe Kandava, Camidağı Mağaloz.

Kasarcılar’ın ismi Salaruha Atyanoz,
Güneşli Köyü Kapnes, Yemişlik Serandenoz,
Üçkaya Uma Tohli, Ortapazar'dı Uma,
Beştepe Köyü Kofin, Kendirli idi Ğoloz.

Köprülü Köyü Fosa, Kokulukaya Likoz,
Azaklıhoca Sıkrık, Selimiye Ğiliçoz,
Çiftekavak bilinir, Ağalinoz-u İslam,
Bildircin Köyü Hanis, Müderrisler İvaroz.

Sinekli-Düzköy Sağur,Kışlak-Küçükköy Konyat,
Güzelköy Köyü Harvel, Yolüstü Köyü Tarkat,
Sütlüce Köyü Aron, Pazarköy'dü Mişona,
Pehlivantaşı Köyü eskidendi Canbolat.

Soğukçeşme'ydi Hohol, Taşköprü'ydü Lestengoz,
Tuğlalı Mahanca'ydı, Uzunköy Köyü Rados,
Elmalı'ydi Kaçaran, Kireçhane'ydi Fatla,
Topkaya Filargoz'du, Alipaşa Savalos.

Küçükçayır'dı Andon, Taşlıdere Askoroz,
Kömürcüler'di Singaz, Üzümlü'ydü Holitoz,
Zincirliköprü Köyü eskindendi Kaçeran,
Muradiye Ruspa'ydı, Yiğitlerdi Ahincoz.

Akarsu'yla Pekmezli biliniyordu Ğutoz,
Kocatepe Apiça, Çiftekavak Ağraloz,
Ketenli'ydi Ayancos, Dağınıksu'ydu Ğodri,
Gündoğdu, Hamidiye ikisi Mirakaloz.

Veliköy idi Vela, Akpınar'dı Kalamoz,
Söğütlü Köyü Raşot, Balıkçılar Hamalyoz,
Aytonos Çıkara'ydı Bozukkale'nin ismi,
Taşpınar Concik idi, Taşlık'tı Kuzandonoz.

Adacami Köyüyle Yenicami Kuriloz,
Taşcami'yle beraber Selamet Köyü Kanboz,
Gürgen Köyünün ismi kayıtlarda aynıdır.
Tepecik Vonit-i Rum, İslahiye Kasatoz.

Kiremitköy Kalharaf, Dumankaya Puluhoz,
Ulucami Hazavit, Küçükcami'ydi Veroz,
Singaz diye anılır Tepebaşı, Yeşilyurt,
Ortaköy, Kibledağı, ikisi birden Setoz.

Şimdi Derepazarı, eski ismi Filandoz,
Bahattinpaşa Hama, Tersane Mağalaroz,
Çeşmeköy idi Muskas, Eriklimanı Malpet,
Uzunkaya'ydı Ruspa, Bürücek'ti Akatoz,

Sandıktaş Köyü Hancı, Yanıktaş'tı Argaloz,
Kirazdağı Köyünün ismiydi Şimadiyoz,
Maltepe'nin ismi Hos, Çukurlu Köyü Çaklı,
Çalışkanlar olmuştur eski Lazkozderalkoz.

Çiftlik Köyü Zavendik, Yaylacılar Kalikoz,
Sariyer idi Masen, Taşhane'ydi Salandoz,
Üstüpiler Liparit, Subaşı'ydı Kolica,
Fethiye Aspet idi, Hazar idi Mashandoz.

Köşklü iki bölgeydi, Lazlar ile Varatlar,
Kalecik Mavrant idi, Sarayköydü Çiklenar,
Denizgören Köyünün ismiydi Ğuncivanoz,
Fıçıtaşı Botrozkom, Çanakçeşme Kaluklar.

İnci Köyünü aynen bildirmek uygun düşer,
Geçitli'ydi Tivranoz, Dülgerli idi Maşer,
Ormanlı Köyü Patir, Çağlayan Köyü Vandri,
Yumurtatepe Arev, Kuruköy idi Çiller.

Andıra şimdi oldu Kayabaşı, Hurmalık,
Çayırlı Köyü Silyan, Kızıltoprak'tı Tonik,
Hüseyinhoca Köyü eskidendi Suvarma,
Fındıklı Apancene, Dilsizdağı Taserik,

Basalet denen yerde, Aksu ve Tatlısu var,
Kapnes olmuş Dağdibi, Tulon olmuş Taşçılar,
Toğli’in yeni ismi Medrese Mahallesi,
Soğuksu Andıra’ydı, Yolbaşı ise Seftar.

Kura-i Seba dağlık, uzak kalır denize,
Güneyce idi Varda, Ruzgarlı idi Mize,
Kirazlık Köyü Manle, Şimşirli Köyü Komes,
Ilıca Köyü Vane, Demirkapı Homeze.

Veliköy'dü eskiden, Dereköy'le Yağcılar,
Çohçer bilinen yerde Sivrikaya, Çamlık var,
Gökyayla Kabahor'du Çağrankaya Kafkame,
Cevizlik Plakorum, aynıdır Tulumpınar.

Dünyada balı ile Anzer meşhurdur, inan,
Kapse ihlamur ile ibaret Ayvalıktan,
Bakırköy Kalyav idi, Tozköy ise Mahura,
Yerelma'ydı Cevatoz, Meşeköy idi Petran.

Yetimhoca Ortaköy, Başköy Cimil'e gider,
Haya'ydı Eskice ve Çataltepe olan yer,
Gürdere'ydi Ethone, Diktaş Köyü İksenit,
Ballıköy, Çiçekli Köy, Köseli Köyü Anzer.

Çayeli Mapavrı'ydı, Rize'nin nahiyesi,
Aynı adları taşır Yaka ve Sırt Karyesi,
Gürgenli Köyü Haytef, Çukurluhoca Babik,
Komika Zancel olmuş Taşhane Mahallesi.

Değişen isimleri saymak gerekiyor tam,
Armutlu'ydu Ahiyoz, Demirhısar'dı Perkam,
Buzlupınar Kominos, Çataldere Hahunç’tu
Büyükköy Leroz Mervan, İncesu Mağribudam.

Madenköy Latom idi, Yenipazar Murseva,
Yanıkdağ idi Havya, Caferpaşa Canceva,
Ormanlık Köyü Çutins, Uzundere Berastan,
Raşot’tu Karaağaç, Şairler'di Maryeva.

Kaptanpaşa Mesahor, Yeşiltepe'ydi Tulnos,
Musadağı Aprık’tı, Aşıklar'dı Asrifos,
Eskipazar geçmişte bilinir Halotena,
Yenice Bilahor"du, İncesırt'ti Aytoros.

Büyük Taşhane Zancel, Sabuncular Kuvaroz,
Limanköy'dü Arkotil, Sefalıköy'du Miloz,
Başköy Hemşinbaş idi, Haremtepe Çaçeva,
Çataklıhoca Köyü bilinirdi Kavalyoz.

Bunları öğrenmeye elbet gerekmez okul,
Galata Kuvalyoz'u git Yalı'da ara bul,
Sarısu Musavrı’ydı, Beyazsu da Bodolya,
Yamaç Köyü Çikaron, Kesmetaş idi Mamul.

Ardişen, Düz Mahalle, bağlıydı Atına'ya,
Ğere Işıklı oldu, Dutğe dönmüş Tunca'ya,
Ortaköy aynı kalmış, Zgami Durakköy'e,
Salınköy Armağanköy, Okurdile Yayla'ya.

Yeniyol Öce idi, Akkaya Pelergivat,
Cami Mahallesiyle Kahveciler'di Sıyat,
Pirinçlik Köyü olmuş Sıfat bilinen karye,
Yamaçdere'ydi Bakoz, Bayırcık'tı Yanıvat.

Cibistanı Kavaklı, Ağvan’dı Seslikaya,
Zgami ayrılıyor, Ulya ile Suflaya,
Duygulu'ydu Tolikçet, Elmalık'tı Kuvancar,
Mutafi Gündoğan'a, Şangül’se Doğanay'a.

Pazar idi Atına, Hısarlı'ydı Kukulat,
Balıkçı Köyü Zelek, Sivrikale Tordovat,
Noğadiha Karyesi, şimdiki Cumhuriyet,
Örnek Köyü'ydü Venek, Kuzeyca'ydı Sürmenat.

Yemişli Köy İlastaş, Irmakköy Mamacivat,
Derebaşı Çukita, Akmescit'ti Cacivat,
Elmalı Köy Kuzika, Darılı'ydı Aranaş,
Dernekköy Koskanivat, Derinsu Köyü Zağnat.

Dağdibi Köyü Sület, Akbucak'tı Mermanat,
Uğrak Köyü'ydü Çingit, Merdivenli'ydi Melyat,
Boğazlı Cigeture, Şehitlik idi Haku,
Kesikköprü Hudisa, Tütüncüler'di Talvat.

Yavuzköy'dü Nohlapsu, Subaşı'ydı Hacabit,
Bucak Köyü Açaba, Güneyköy'dü Avramit,
Zafer Mahallesiyle Kırazlık idi Bulep,
Ortayol'du Meleskür, Soğuksu'ydu Şileyit.

Şimdi Handağı olan Dadivat Karyesi var,
Kocaköprü'ydü Hotri, Aktaş Köyü'ydü Hunar,
Kemer aynen kalmıştır, Hançkun olmuş Alçılı,
Apso olmuş Suçatı, Lamgo’da Yücehisar.

Fındıklı idi Viçe, Merkez’ idi Filora,
Yeni Mahalle Baçva, değişmemişti Hara,
Sulak'la İhlamurlu biliniyordu Zogo,
Meyvalı idi Canpet, Kıyıcık'tı Mashora.

Manastır’dı eskiden Hürriyet Mahallesi,
Ab-i Hemşin anılır şimdi Aslandere'si,
Çağlayan Köyü ise bilinir Ab-i Ulya,
Ab-i Sufla okunur Aksu'nun şeceresi.

Demilor, Yeniköy’ün adları aynı kalmış,
Sümle bilinen karye Sümer adını almış,
Çınarlı Köyü olmuş, Çurçeve denilen yer,
Bishala’da Arılı Köyü diye ün salmış.

Zuğa Hemşin bilinen beldede birkaç köy var,
Ortaköy, Ortayayla, Sıraköy ve Ortaklar,
Nefsi Zugo karyesi olmuştur Çamlıtepe,
Hemşin'in hudutları uzar Başköy'e kadar.

Tezina Akyamaç'a, Sanova Nurluca'ya,
Tepan Bilenköy olmuş, Ğomlo olmuş Yaltkaya,
Sağırlı dönüşmüştür Hilal Mahallesine,
Bodullu Mutlu olmuş, isim yok Badara’ya.

Çamlıhemşin'in ismi bilinir Viçe diye,
Canadobra dönüşmüş Aşağı Şimşirliye,
Kolona Zilkale'ye, Hemşin Baş Ortaklar'a,
Vareş yazlık Köyüne, Elevit Yaylaköy'e.

Guvant Çayırdüzü'ne, Sanu’ysa Topluca’ya
Komilo Muratköy'e, Çinçiva Şenyuva'ya,
Livikçakıslı olmuş şimdi Güroluk Köyü,
Eski Mekaliskirit şimdi olmuş Dikkaya.

Apışho Köprübaşı, Sirdenkadan’da Kavak,
Hısarcık Köyü olan Kale-i Bala’ya bak,
Kısmanmaliver denir Yukarı Şimşirli'ye,
Holco olmuş kaplıca, Makrevis olmuş Konak.

Ey Rizeli Kardaşum iyi öğren bunları,
Ecdadın mekan tutmuş bu mubarek diyarı,
Tarihini bilmenin elbet büyüktür kari,
Geçmişi unutanın iyi olmaz sonları.

   Kamil HOŞOĞLU     15.03.2001   (Kafiyeli Hoş Hatıralar ve Şiirler isimli kitaptan)

 (Eski isimler hakkındaki bilgiler Rize halk eğitim yayınlarından alınmıştır.)